Δημοσιεύθηκε στις: Πε, Φεβ 18th, 2016

Σαν σήμερα γεννιέται ο Ν.Καζαντζάκης:«Μια αστραπή η ζωή μας… μα προλαβαίνουμε»

kaza

 

Παίξε το τωρινό και το σίγουρο,
παίξε το για το μελλούμενο κι αβέβαιο!
Μη κρατάς τίποτα για υστερνή. Μου αρέσει ο κίντυνος.
Μπορεί να χαθούμε, μπορεί να σωθούμε.
Μη ρωτάς!
Απίθωνε κάθε στιγμή στα χέρια του κίντυνου τον κόσμον όλο!

 


 

Σαν σήμερα στις 18 Φεβρουαρίου του 1883 γεννιέται ο φιλόσοφος,μυθιστοριογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και δημοσιογράφος,Νίκος Καζαντζάκης.

Ο Κρητικός με την κριτική σκέψη,αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες και ως ο περισσότερο μεταφρασμένος παγκοσμίως.
Κέρδισε παγκόσμια φήμη μεταθανάτια από τη μεταφορά στη μεγάλη οθόνη τού μυθιστορήματός του «Ο βίος και η πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» από τον Μιχάλη Κακογιάννη το 1964,αλλά και της  κινηματογραφικής απόδοσης των έργων του «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» και «Ο Τελευταίος Πειρασμός».
Ο Νίκος Καζαντζάκης ήρθε  σε επαφή  με το έργο του Δάντη, τον οποίο ο ίδιος χαρακτηρίζει στα ημερολόγιά του ως έναν από τους δασκάλους του, μαζί με τον Όμηρο και τον Μπερξόν.

Όμως το μεγάλο του «πάθος» είναι ο Νίτσε, για τον οποίον γράφει:

Μια μέρα εκεί που διάβαζα σκυμμένος στη Βιβλιοθήκη της Άγιας Γενεβιέβης, μια κοπέλα με ζύγωσε κι έγειρε από πάνω μου. Κρατούσε ανοιχτό ένα βιβλίο κι είχε βάλει το χέρι της κάτω από τη φωτογραφία ενός αντρός που ‘χε το βιβλίο, για να κρύψει τ’ όνομά του, και με κοίταζε με κατάπληξη. -Ποιος είναι αυτός; με ρώτησε δείχνοντάς μου την εικόνα. Σήκωσα τους ώμους: -Πώς θέλετε να ξέρω; Είπα.

-Μα είστε εσείς, έκαμε η κοπέλα, εσείς, απαράλλαχτος. Κοιτάχτε το μέτωπο, τα πυκνά φρύδια, τα βαθουλά μάτια. Μονάχα που αυτός είχε χοντρά κρεμαστά μουστάκια, κι εσείς δεν έχετε.

Κοίταξα αλαφιασμένος: -Ποιος είναι λοιπόν; Έκανα προσπαθώντας ν’ αναμερίσω το χέρι της κοπέλας, να δω τ’ όνομα.

-Δεν τον γνωρίζετε; Πρώτη φορά τον βλέπετε;

Ο Νίτσε! Ο Νίτσε! Είχα ακούσει τ’ όνομά του, μα δεν είχα ακόμα τίποτα διαβάσει δικό του.

-Δε διαβάσατε τη Γένεση της Τραγωδίας, το Ζαρατούστρα του; Για τον Αιώνιο Γυρισμό, για τον Υπεράνθρωπο;

-Τίποτα, τίποτα, απαντούσα ντροπιασμένος, τίποτα.

-Περιμένετε! Είπε κι έφυγε η κοπέλα πεταχτή.

Σε λίγο μου ‘φερνε το Ζαρατούστρα.

-Να, είπε γελώντας, να λιονταρίσια θροφή για το μυαλό σας – αν έχετε μυαλό. Κι αν το μυαλό σας πεινάει.

Ετούτη στάθηκε μια από τις πιο αποφασιστικές στιγμές της ζωής μου. Εδώ, στη Βιβλιοθήκη της Άγιας Γενεβιέβης, με τη μεσολάβηση μιας άγνωστης φοιτήτριας, μου ‘χε στήσει καρτέρι η μοίρα μου. Εδώ με περίμενε, φλογερός, αιματωμένος, μεγάλος πολεμιστής, ο Αντίχριστος. Στην αρχή με κατατρόμαξε. Τίποτα δεν του ‘λειπε: αναίδεια κι αλαζονεία, μυαλό απροσκύνητο, λύσσα καταστροφής, σαρκασμός, κυνισμός, ανόσιο γέλιο, όλα τα νύχια, τα δόντια και τα φτερά του Εωσφόρου.

Μα με είχε συνεπάρει η ορμή του κι η περηφάνια, με είχε μεθύσει ο κίντυνος και βυθίζουμουν μέσα στο έργο του με λαχτάρα και τρόμο, σα να ‘μπαινα σε βουερή ζούγκλα, γεμάτη πεινασμένα θεριά και ζαλιστικά σερνικολούλουδα. Βιάζουμουν να τελειώσουν τα μαθήματα στη Σορβόννη, να βραδιάσει, να γυρίσω σπίτι, να ‘ρθει η σπιτονοικοκυρά να ανάψει το τζάκι και ν’ ανοίξω τα βιβλία του –πυργώνουνταν όλα απάνω στο τραπέζι μου– και να αρχίζω μαζί του το πάλεμα.

Σιγά σιγά είχα συνηθίσει τη φωνή του, την κομμένη ανάσα του, τις κραυγές του πόνου του. Δεν ήξερα, τώρα το μάθαινα, πως κι ο Αντίχριστος αγωνίζεται κι υποφέρει όπως κι ο Χριστός και πως κάποτε, στις στιγμές του πόνου τους, τα πρόσωπά τους μοιάζουν. Ανόσιες μου φάνταζαν βλαστήμιες τα κηρύγματά του, κι ο Υπεράνθρωπός του δολοφόνος του Θεού.

Κι όμως μια μυστική γοητεία είχε ο αντάρτης ετούτος, μαυλιστικό ξόρκι τα λόγια του, που ζάλιζε και μεθούσε κι έκανε την καρδιά σου να χορεύει. Αλήθεια, ένας χορός διονυσιακός ο στοχασμός του, ένας όρθιος παιάνας που υψώνεται θριαμβευτικά στην πιο ανέλπιδη στιγμή της ανθρώπινης κι υπερανθρώπινης τραγωδίας. Καμάρωνα, χωρίς να το θέλω, τη θλίψη του, την παλικαριά του και την αγνότητα και τις στάλες τα αίματα που περιράντιζαν το μέτωπό του, σαν να φορούσε και τούτος, ο Αντίχριστος, αγκάθινο στεφάνι.

Σιγά σιγά, χωρίς να το ‘χω διόλου συνειδητά στο νου μου, οι δυο μορφές, Χριστός κι Αντίχριστος, έσμιγαν. Δεν ήταν λοιπόν ετούτοι οι δυο, προαιώνιοι οχτροί, δεν είναι ο Εωσφόρος αντίμαχος του Θεού, μπορεί ποτέ το Κακό να μπει στην υπηρεσία του Καλού και να συνεργαστεί μαζί του; Με τον καιρό όσο μελετούσα το έργου του αντίθεου προφήτη, ανέβαινα από σκαλί σε σκαλί σε μια μυστική παράτολμη ενότητα. Το Καλό και το Κακό, έλεγα, είναι οχτροί, να το πρώτο σκαλοπάτι της μύησης.

Το Καλό και το Κακό είναι συνεργάτες, αυτό είναι το δεύτερο, το πιο αψηλό σκαλοπάτι της μύησης. Το Καλό και το Κακό είναι ένα! Αυτό ‘ναι το πιο αψηλό, όπου ως τώρα μπόρεσα να φτάσω σκαλοπάτι. […] Λιονταρίσια η τροφή που με τάισε ο Νίτσε στην πιο κρίσιμη, την πιο πεινασμένη στιγμή της νιότης. Θράσεψα, δεν μπορούσα πια να χωρέσω στο σημερινό άνθρωπο, όπως εκατάντησε, μήτε στο Χριστό, όπως τον κατάντησαν.

Α! φώναζα αγαναχτισμένος, η παμπόνηρη θρησκεία που μετατοπίζει τις αμοιβές και τιμωρίες σε μελλούμενη ζωή, για να παρηγορήσει τους σκλάβους, τους κιότηδες, τους αδικημένους, και να μπορέσουν να βαστάξουν αγόγγυστα τη σίγουρη ετούτη επίγεια ζωή και να σκύβουν υπομονετικά το σβέρκο στους αφεντάδες! Τι οβραίικη Αγία Τράπεζα η θρησκεία ετούτη, που δίνεις μια πεντάρα στην επίγεια ζωή κι εισπράττεις αθάνατα εκατομμύρια στην άλλη! Τι απλοϊκότητα, τι πονηριά, τι τοκογλυφία! Όχι, δεν μπορεί να ‘ναι λεύτερος που ελπίζει Παράδεισο ή που φοβάται την Κόλαση.

Ντροπή πια να μεθούμε στις ταβέρνες της ελπίδας! Ή κάτω στα υπόγεια του φόβου. Πόσα χρόνια και δεν το ‘χα καταλάβει, κι έπρεπε να ‘ρθει ο άγριος ετούτος προφήτης να μου ανοίξει τα μάτια! […] Κι άξαφνα η Εκκλησία του Χριστού, όπως την κατάντησαν οι ρασοφόροι, μου φάνταξε μια μάντρα, όπου μερόνυχτα βελάζουν, ακουμπώντας το ένα στο άλλο, χιλιάδες πρόβατα κυριεμένα από πανικό κι απλώνουν το λαιμό κι αγλείφουν το χέρι και το μαχαίρι που τα σφάζει. Κι άλλα τρέμουν γιατί φοβούνται πως θα σουβλίζουνται αιώνια στις φλόγες, κι άλλα βιάζουνται να σφαχτούν για να βόσκουν στους αιώνες των αιώνων σε αθάνατο ανοιξιάτικο χορτάρι.[…]

  • Βιογραφικά στοιχεία για τον Νίκο Καζαντζάκη:

1883, 18 Φεβρουαρίου. Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννιέται στο Ηράκλειο (ή Μεγάλο Κάστρο) της Κρήτης που τελούσε υπό Οθωμανική κυριαρχία. Ο πατέρας του Μιχάλης (1856-1932) καταγόταν από το χωριό Βαρβάροι (τη σημερινή Μυρτιά, όπου βρίσκεται το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη). Ήταν έμπορος γεωργικών προϊόντων. Το 1882 παντρεύτηκε τη Μαρία Χριστοδουλάκη (1862-1932) που καταγόταν από το χωριό Ασυρώτοι (το σημερινό Κρυονέρι του Δήμου Κουλούκωνα, στο Νομό Ρεθύμνου).

 


Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Νίκος Καζαντζάκης
(κατεδαφίστηκε το 1956)

Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Νίκος Καζαντζάκης
όπως το σχεδίασε η ζωγράφος Αμφιτρίτη Αναγνωστοπούλου-Πετρέα

1884. Γέννηση της αδελφής του Αναστασίας (μετέπειτα συζύγου Μιχάλη Σακλαμπάνη).

1887. Γέννηση της δεύτερης αδελφής του Ελένης (μετέπειτα συζύγου του Αριστείδη Θεοδοσιάδη).


Όρθιοι: Ν. Καζαντζάκης και οι αδερφές του Αναστασία και Ελένη
Καθιστοί: Ο πατέρας του Μιχάλης και η μητέρα του Μαρία

1889. Η οικογένεια καταφεύγει για έξι μήνες στον Πειραιά, για να γλιτώσει από το διωγμό των Οθωμανών.

1897-1898. Κατά την τελευταία μεγάλη Κρητική Επανάσταση, καταφεύγει με την οικογένειά του στη Νάξο. Εγγράφεται στη Γαλλική Εμπορική Σχολή του Τίμιου Σταυρού (καθολική), όπου μαθαίνει γαλλικά και ιταλικά και ανακαλύπτει το δυτικό πολιτισμό.

1899-1902. Επιστρέφει στο Ηράκλειο και συνεχίζει τις σπουδές του στο Γυμνάσιο Ηρακλείου, από όπου παίρνει το απολυτήριο με άριστα.

1902-1906. Φοιτά στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών

1906. Παίρνει με άριστα το δίπλωμα του Διδάκτορος της Νομικής. Πρωτοεμφανίζεται στα ελληνικά γράμματα με το δοκίμιο «Η αρρώστια του αιώνος» που δημοσιεύεται στο περιοδικό Πινακοθήκη με το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβαμή. Γράφει το δράμα Ξημερώνει, που επαινείται στον Παντελίδειο Δραματικόν Αγώνα και παίζεται σε ένα αθηναϊκό θέατρο τον επόμενο χρόνο. Δημοσιεύει το πρώτο του μυθιστόρημα,Όφις και Κρίνο, το οποίο υπογράφει και πάλι με το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβαμή.

1907. Εγγράφεται στην Τεκτονική Στοά Αθηνών.

1907-1909. Βρίσκεται στο Παρίσι για ανώτερες σπουδές. Παρακολουθεί τη διδασκαλία του Γάλλου φιλόσοφου Ανρί Μπερξόν και ανακαλύπτει το έργο του Γερμανού φιλόσοφου Φρειδερίκου Νίτσε. Γράφει το μυθιστόρημα Σπασμένες ψυχές που δημοσιεύεται στο περιοδικόΝουμάς με το ψευδώνυμο Πέτρος Ψηλορείτης και σχεδιάζει τα μυθιστορήματα Ζωή η αυτοκρατόρισσα και Θεάνθρωπος. Γράφει, επίσης, την τραγωδία Ο ΠρωτομάστοραςΘυσία), τη διατριβή Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη φιλοσοφία του δικαίου και της πολιτείας, που εκδίδεται στο Ηράκλειο, καθώς και τη μονόπρακτη τραγωδία, Κωμωδία, η οποία δημοσιεύεται στο περιοδικό Κρητική Στοά του Hρακλείου με το ψευδώνυμο Πέτρος Ψηλορείτης.

1910. Εγκαθίσταται στην Αθήνα, όπου βραβεύεται η τραγωδία του Ο ΠρωτομάστοραςΘυσία), η οποία δημοσιεύεται με το ψευδώνυμο Πέτρος Ψηλορείτης. Συγκαταλέγεται μεταξύ των ιδρυτικών μελών του Επαιδευτικού Ομίλου (μαζί με τον Αλέξανδρο Δελμούζο, τον Δημήτρη Γληνό κ.ά.).

1911. Παντρεύεται στο Ηράκλειο τη Γαλάτεια Αλεξίου (την οποία θα διαζευχτεί το 1926).

1911-1915. Μεταφράζει μια σειρά από σπουδαιότατα φιλοσοφικά και επιστημονικά έργα (μεταξύ αυτών έργα των: Νίτσε, Δαρβίνου, Μπερξόν, διάλογοι του Πλάτωνα κλπ). Οι μεταφράσεις του δημοσιεύονται στην Αθήνα από τις εκδόσεις Φέξη.

1912. Πρωτοπαρουσιάζει στην Ελλάδα τον Μπερξόν με ένα πολυσέλιδο δοκίμιο που δημοσιεύεται στην Αθήνα, στο Δελτίο του Εκπαιδευτικού Ομίλου.

1912-1913. Κατά τους βαλκανικούς πολέμους στρατεύεται ως εθελοντής και περιέρχεται τη Βόρεια Ελλάδα.

 

1914. Περιήγηση στο Άγιον Όρος με τον φίλο του ποιητή Άγγελο Σικελιανό. Γράφει τις τραγωδίεςΧριστός και Οδυσσέας.


Ν. Καζαντζάκης – Α. Σικελιανός

 

1915. Ο Καζαντζάκης και ο Σικελιανός ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα, αναζητώντας τη «συνείδηση της γης και της φυλής» τους.

 

1915. Ο Καζαντζάκης περιηγείται και πάλι στο Άγιον Όρος. Γνωρίζεται με τον Γιώργη Ζορμπά. Εκμεταλεύονται επιχείρηση ξυλίας. Η γνωριμία τους θα του εμπνεύσει το μυθιστόρημα που έγινε διάσημο, Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά.

 

 


Ο Γιώργης Ζορμπάς

 

1916. Παρουσιάζεται στην Αθήνα το έργο Ο Πρωτομάστορας διασκευασμένο σε «μουσική τραγωδία» από τον συνθέτη Μανόλη Καλομοίρη.

 

1917. Οργανώνει, μαζί με τον Γιώργη Ζορμπά (τον περίφημο «Αλέξη Ζορμπά» του μυθιστορήματος), την εκμετάλλευση ενός λιγνιτωρυχείου στην Πραστοβά της μεσσηνιακής Μάνης.

 


Ο Ν. Καζαντζάκης μαζί με τη Γαλάτεια
στο λιγνιτωρυχείο της Πραστοβάς
 

1918. Με ορμητήριο τη Ζυρίχη, περιηγείται την κεντρική και ανατολική Ελβετία συντροφιά με το στενό του φίλο διπλωμάτη Γιάννη Σταυριδάκη και την Ελληνίδα φιλόσοφο Έλλη Λαμπρίδη. Επισκέπτεται συστηματικά τους τόπους από όπου είχε περάσει ο Νίτσε.

 

 


Ν. Καζαντζάκης – Ε. Λαμπρίδη

 

1919. Ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος τον διορίζει Διευθυντή, και στη συνέχεια Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Περιθάλψεως. Αναχωρεί για τον Καύκασο επικεφαλής ειδικής αποστολής (στην οποία μετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Γιάννης Σταυριδάκης – που πεθαίνει στην Τιφλίδα κατά τη διάρκεια της αποστολής – καθώς και ο Γιώργης Ζορμπάς) με σκοπό τον επαναπατρισμό των Ελλήνων που διώκονται από τους μπολσεβίκους και τους Κούρδους. Επαναπατρίζονται έτσι 150.000 πρόσφυγες που εγκαθίστανται στη Μακεδονία και τη Θράκη.

 

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης μαζί με τον Ηρακλή Πολεμαρχάκη
και το Γιάννη Σταυριδάκη στην Κωνσταντινούπολη 

 

1920. Συνεχίζει τη συγγραφή της έμμετρης τραγωδίας Ηρακλής. Παραιτείται από το Υπουργείο και φεύγει για το Βερολίνο.

 

1921. Επισκέπτεται πολλές γερμανικές πόλεις. Φτάνει στη Βιένη και κατόπιν επιστρέφει στην Αθήνα.

 

1922. Διαμένει στη Βιένη και μετά στο Βερολίνο. Κατά τη διαμονή του στην αυστριακή πρωτεύουσα, προσβάλλεται από μια παράξενη δερματοπάθεια, πράγμα που τον ωθεί να μελετήσει τον Φρόιντ και να μυηθεί στην ψυχανάλυση. Στο Βερολίνο, συγκλονίζεται από την είδηση της Μικρασιατικής Καταστροφής. Γίνεται μάρτυρας της χαοτικής κατάστασης που επικρατεί στη Γερμανία και της δυστυχίας του λαού της μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Γνωρίζεται με έναν κύκλο Πολωνοεβραίων επαναστατριών (τον αποκαλούμενο «πύρινο κύκλο») που τον επηρεάζει βαθιά. Συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες για αναμόρφωση της παιδείας. Αρχίζει να γράφει την τραγωδία Βούδας. Σχεδιάζει το σημαντικότερο δοκίμιό του, την Ασκητική.

 

 


Itka Horowitz, Lea Dunkelblum, Rosa Schmulewitz,
Dina Matus και Rahel Lipstein

 

1923. Βρίσκεται πάντα στο Βερολίνο. Τελειώνει το δοκίμιο Ασκητική, Salvatores Dei. Ταξιδεύει σε πολλές πόλεις της Γερμανίας και επισκέπτεται δύο φορές το Νάουμπουργκ, μια πόλη στενά συνδεδεμένη με τη ζωή του Νίτσε.

 

1924. Σύντομη διαμονή στην Ιταλία. Στην Ασίζη, τελειώνει την τραγωδία Βούδας. Επιστρέφει στην Αθήνα, όπου γνωρίζεται με την Ελένη Σαμίου (την οποία θα παντρευτεί σε δεύτερο γάμο το 1945). Αναλαμβάνει μια πολιτική δράση στο Ηράκλειο στο πλευρό των απομάχων που ανήκαν στην Πανελλήνια Ένωση Παλαιών Πολεμιστών της Ελλάδος, μια ανατρεπτική – επαναστατική οργάνωση. Αρχίζει να γράφει το μεγάλο επικό του ποίημα Οδύσσεια. Γράφει το δοκίμιο Συμπόσιο.

 

 


Ελένη Σαμίου

 

1925. Διώκεται δικαστικά για την πολιτική του δράση στο Ηράκλειο. Υποβάλλει στον ανακριτή ένα βαρυσήμαντο πολιτικό κείμενο με τίτλοΟμολογία Πίστεως, όπου διακηρύσσει με παρρησία τις προοδευτικές του αντιλήψεις. Διακοπές στις Κυκλάδες. Συνεχίζει τη συγγραφή τηςΟδύσσειας (ραψωδίες Α-Ζ). Επισκέπτεται τη Σοβιετική Ένωση ως απεσταλμένος της αθηναϊκής εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος(που δημοσιεύει και τις εντυπώσεις του). Στο ταξίδι αυτό έρχεται σε επαφή με ποικίλες όψεις του σοβιετικού καθεστώτος, θεσμικές και άλλες.

 

1926. Γνωρίζεται στην Αθήνα με τον Παντελή Πρεβελάκη. Η φιλία τους θα διαρκέσει 31 χρόνια. Ταξιδεύει σε Παλαιστίνη, Κύπρο, Ισπανία, Ιταλία. Οι εντυπώσεις του από την Ισπανία και την Ιταλία δημοσιεύονται στην αθηναϊκή εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος. Στο τέλος του έτους φεύγει για την Αίγυπτο. Συναντά στην Αλεξάνδρεια τον ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη. Στη συνέχεια, επισκέπτεται το Σινά.

 

 


Ιερουσαλήμ

Αμμόχωστος

Φλωρεντία

Κάιρο

 

1927. Οι εντυπώσεις του από την Αίγυπτο και το Σινά δημοσιεύονται στην εφημερίδα Ελεύθερος Λόγος. Εγκαθίσταται στην Αίγινα και ασχολείται αποκλειστικά με τη συγγραφή της Οδύσσειας, την οποία τελειώνει (ραψωδίες Η-Ω). Η Ασκητική δημοσιεύεται στο περιοδικόΑναγέννηση του Δημήτρη Γληνού. Εκδίδεται στην Αθήνα η τραγωδία Νικηφόρος Φωκάς. Γράφει πάνω από διακόσια άρθρα για το Μεγάλο Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη. Προσκεκλημένος από τη σοβιετική κυβέρνηση για τον εορτασμό της δέκατης επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης, επισκέπτεται και πάλι τη Ρωσία. Στη Μόσχα γνωρίζεται με πλήθος διανοούμενων από όλον τον κόσμο και ιδιαίτερα με τον Ελληνορουμάνο συγγραφέα Παναΐτ Ιστράτι. Επισκέπτονται μαζί τον Καύκασο (Γεωργία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν) και την Ουκρανία. Επιστρέφουν μαζί στην Ελλάδα.

 


Ο Καζαντζάκης στην Αίγινα

Ν. Καζαντζάκης – Π. Ιστράτι

 

1928. Η εφημερίδα Πρωία δημοσιεύει τις εντυπώσεις του Καζαντζάκη από τη Σοβιετική Ένωση. Εκείνος και ο Ιστράτι μιλούν για τα επιτεύγματα του σοβιετικού καθεστώτος σε μια μεγάλη συγκέντρωση στην Αθήνα, στο θέατρο «Αλάμπρα». Διώκονται δικαστικά. Ταξιδεύει για τρίτη φορά στην Ουκρανία και στη Ρωσία (από το Μουρμάνσκ έως το Βλαδιβοστόκ) και στη συνέχεια φεύγει για τον Καύκασο. Γράφει σενάρια για τον ρωσικό κινηματογράφο (μεταξύ των οποίων ένα για τον Λένιν). Συνοδευόμενος από τον Παναΐτ Ιστράτι συναντά στη Μόσχα τον Μαξίμ Γκόρκι. Εκδίδονται στην Αθήνα οι τραγωδίες Οδυσσέαςκαι Χριστός, καθώς και το ταξιδιωτικό Τι είδα στη Ρουσία.

 

 


Κιέβο: Ο Νίκος Καζαντζάκης με τον Παναΐτ Ιστράτι

Καύκασος: Γεωργία και Αζερμπαϊτζάν

 

1929. Ταξιδεύει στην Κεντρική Ασία (Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν). Εγκαθίσταται με την Ελένη Σαμίου στο Γκόττεσγκαμπ, στην Τσεχοσλοβακία. Γράφει στα γαλλικά το μυθιστόρημα Toda-Raba, Moscou a crié (Τόντα-Ράμπα, Η Μόσχα φώναξε), εμπνευσμένο από τις εντυπώσεις του από τη Σοβιετική Ένωση. Δεύτερη γραφή της Οδύσσειας.

 

 


Ο Καζαντζάκης μπροστά στον
καθεδρικό ναό της Πράγας

 

1930. Γράφει την Ιστορία της Ρωσικής Λογοτεχνίας, που εκδίδεται στην Αθήνα την ίδια χρονιά. Διαμένει στο Παρίσι και κατόπιν στη Νίκαια. Εκεί μεταφράζει ή διασκευάζει παιδικά βιβλία για λογαριασμό δύο Αθηναίων εκδοτών.

 

1931. Κατοικεί στην Αίγινα. Αφιερώνεται στη συγγραφή ενός Γαλλοελληνικού λεξικού. Φεύγει για το Παρίσι, όπου επισκέπτεται την Αποικιακή Έκθεση. Διαμονή στο Γκόττεσγκαμπ, όπου φιλοξενεί τον Παντελή Πρεβελάκη. Προγραμματίζει μαζί του μια πενταετή συνεργασία. Ο Τόντα-Ράμπα δημοσιεύεται σε μία παρισινή επιθεώρηση και μεταφράζεται στα ολλανδικά.

 

 


Ο Καζαντζάκης με την Ελένη
στην Αποικιακή Έκθεση

 


Ν. Καζαντζάκης – Π. Πρεβελάκης
 

1932. Στα πλαίσια της συνεργασίας του με τον Πρεβελάκη, γράφει νέα σενάρια. Επίσης, ολοκληρώνει την τρίτη γραφή της Οδύσσειας. Εγκαθίσταται για ένα διάστημα στο Παρίσι, όπου συνεργάζεται και πάλι με τον Πρεβελάκη. Μεταφράζει τη Θεία Κωμωδία του Δάντη. Συνθέτει ένα κάντο σε «τέρτσα ρίμα» προς τιμήν του. Από το Παρίσι, φεύγει για τη Μαδρίτη, όπου έρχεται σε επαφή με τους εκπροσώπους της πνευματικής και καλλιτεχνικής άνθησης, που χαρακτηρίζει τη δημοκρατική Ισπανία εκείνη την εποχή. Μεταφράζει μία σειρά από τα καλύτερα ποιήματα της νεότερης ισπανικής λυρικής ποίησης (Ραμόν Χιμένεθ, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Ραφαέλ Αλμπέρτι, Μιγκουέλ ντε Ουναμούνο κ.ά.).

 

1933. Μετά την επιστροφή του στην Αίγινα, δημοσιεύει τις εντυπώσεις του από την Ισπανία στην εφημερίδα Καθημερινή και τις μεταφράσεις έργων της ισπανικής λυρικής ποίησης στο περιοδικό Ο Κύκλος. Γράφει μια σειρά από κάντα (Τερτσίνες) για να τιμήσει τους «αρχηγούς των ψυχών»: Γκρέκο, Τσιγκισχάνος, Ψυχάρης, Αγία Τερέζα. Ασχολείται με την τέταρτη γραφή της Οδύσσειας.

 

1934. Συνθέτει νέα κάντα: Λένιν, Δον Κιχώτης, Μωάμεθ, Νίτσε, Βούδας, Μωυσής, Εις εαυτόν, Τερτσίνα, Ελένη. Συγκατοικεί με τον Πρεβελάκη επί έξι μήνες στην Αίγινα. Γράφει σχολικά βιβλία για να πάρει μέρος σε ένα διαγωνισμό του Υπουργείου Παιδείας. Η μετάφραση της Θείας Κωμωδίας δημοσιεύεται στην Αθήνα. Ο Τόντα-Ράμπα επανεκδίδεται στο Παρίσι.

 

1935. Αγοράζει ένα οικόπεδο στην Αίγινα και ετοιμάζεται να χτίσει σπίτι. Επιβιβάζεται σε ένα φορτηγό πλοίο με προορισμό την Ιαπωνία και την Κίνα, τις οποίες περιηγείται επί τρεις περίπου μήνες. Οι ταξιδιωτικές εντυπώσεις του από την Άπω Ανατολή δημοσιεύονται στην εφημερίδα Ακρόπολις. Τελειώνει την πέμπτη γραφή της Οδύσσειας και μεταφράζει το δράμα του Χάουπτμαν Πριν απ’το ηλιοβασίλεμα.

 

1936. Γράφει στα γαλλικά το μυθιστόρημα Le jardin des rochers (Ο βραχόκηπος, εμπνευσμένο από το ταξίδι του στην Ιαπωνία και την Κίνα). Γράφει νέα κάντα (Σαίξπηρ, Λεονάρδος, Τόντα-Ράμπα, Χιντεγιόση). Μεταφράζει το έργο του Πιραντέλο Απόψε αυτοσχεδιάζουμε, από το οποίο εμπνέεται για την κωμωδία του Ο Οθέλος ξαναγυρίζει. Μεταφράζει, επίσης, τον πρώτο Φάουστ του Γκαίτε, καθώς και τον Οθέλλο του Σαίξπηρ. Ταξιδεύει στην Ισπανία κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης στα χαλάσματα του βομβαρδισμένου Τολέδο
 

1937. Ολοκληρώνει την έκτη γραφή της Οδύσσειας. Το Ταξιδεύοντας. Ισπανία εκδίδεται στην Αθήνα. Το δεύτερο μέρος, με τίτλο «Viva la muerte!», είναι αφιερωμένο στον εμφύλιο πόλεμο. Η μετάφραση τουΦάουστ δημοσιεύεται στην Καθημερινή. Τελειώνει το χτίσιμο του σπιτιού του στην Αίγινα. Περιηγείται την Πελοπόννησο. Γράφει την τραγωδία Μέλισσα. Ο Τόντα-Ράμπα δημοσιεύεται στα ισπανικά στη Χιλή.

 


Το σπίτι στην Αίγινα
 

1938. Επεξεργάζεται την έβδομη (και τελευταία) γραφή της Οδύσσειας και στη συνέχεια ασχολείται στην Αθήνα με την εκτύπωσή της. ΗΟδύσσεια εκδίδεται στην Αθήνα, στο τέλος του έτους. Δημοσιεύεται τοΤαξιδεύοντας –Ιαπωνία-Κίνα. Μεταφράζει το θεατρικό έργο Σεμέλη της Inge Westfal.

 

1939. Η τραγωδία Μέλισσα δημοσιεύεται στο περιοδικό Νέα Εστία. Ο Βραχόκηπος δημοσιεύεται στο Άμστερνταμ. Προσκεκλημένος από το Βρετανικό Συμβούλιο επισκέπτεται την Αγγλία. Γράφει εκεί την τραγωδία Ιουλιανός ο Παραβάτης. Επιστρέφει στην Αίγινα.

 

1940. Γράφει ένα νέο ταξιδιωτικό, Ταξιδεύοντας–Αγγλία. Περιηγείται την Κρήτη. Ανώνυμα ή με ψευδώνυμο δημοσιεύει σε περιοδικά και εφημερίδες μυθιστορηματικές βιογραφίες, καθώς και τα παιδικά μυθιστορήματα Στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και Στα παλάτια της Κνωσσού.

 

1941. Κατοικεί στην Αίγινα. Εκδίδεται στην Αθήνα το Ταξιδεύοντας-Αγγλία. Τελειώνει την τραγωδίαΒούδας και αρχίζει το μυθιστόρημα Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά. Το μυθιστόρημα Le jardin des rochers δημοσιεύεται στα ισπανικά στη Χιλή.

 

1942. Έρχεται για λίγο στην Αθήνα, όπου συναντά τον καθηγητή Ι. Θ. Κακριδή και θέτουν τη βάση της συνεργασίας τους για τη μετάφραση της Ιλιάδας και της Οδύσσειας του Ομήρου. Συναντά ξανά, ύστερα από πολλά χρόνια χωρισμού, τον Άγγελο Σικελιανό. Επιστρέφει στην Αίγινα και τελειώνει μόνος την πρώτη γραφή της μετάφρασης της Ιλιάδας.

 

1943. Τελειώνει το μυθιστόρημα Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά και αρχίζει την τριλογία τουΠρομηθέα.

 

1944. Γράφει τα θεατρικά έργα Καποδίστριας και Κωνσταντίνος Παλαιολόγος.

 

1945. Διαμένει στην Αθήνα και εργάζεται για την ενοποίηση διαφόρων σοσιαλιστικών ομάδων. Οι προσπάθειές του καταλήγουν στην ίδρυση της Σοσιαλιστικής Εργατικής Ένωσης. Παντρεύεται την Ελένη Σαμίου (με κουμπάρους τον Άγγελο και την Άννα Σικελιανού). Διορίζεται Υπουργός άνευ χαρτοφυλακίου στην Κυβέρνηση Σοφούλη. Εκδίδονται στην Αθήνα η τραγωδία Ιουλιανός ο Παραβάτης και η οριστική εκδοχή της Ασκητικής. Εκλέγεται Πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Πηγαίνει στην Κρήτη ως μέλος μιας αποστολής της Ελληνικής Κυβέρνησης, στην οποία συμμετέχουν και οι καθηγητές Ι. Καλιτσουνάκης και Ι. Θ. Κακριδής, για τη διαπίστωση των ωμοτήτων των ναζιστών.

 

 


Αποστολή στην Κρήτη

 

1946. Παραιτείται από το υπουργικό αξίωμα. Η Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών προτείνει την υποψηφιότητά του, μαζί με εκείνη του Άγγελου Σικελιανού, για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Δεν του απονέμεται ούτε τότε ούτε και αργότερα εξαιτίας της σκληρής πολεμικής των ελληνικών αρχών (πολιτικών, ακαδημαϊκών, θρησκευτικών). Φεύγει για την Αγγλία, προσκεκλημένος από το Βρετανικό Συμβούλιο. Από το BBC, απευθύνει έκκληση στους διανοούμενους όλου του κόσμου να ιδρύσουν μία «Διεθνή του Πνεύματος», που δημοσιεύεται στη συνέχεια στο περιοδικό Life and Letters. Επειδή θεωρήθηκε από τις βρετανικές αρχές ως ανεπιθύμητο πρόσωπο λόγω της αντίθεσής του προς την κρατούσα πολιτική εξουσία στην Ελλάδα και την αποκατάσταση της μοναρχίας, φεύγει για το Παρίσι, προσκεκλημένος από τη γαλλική κυβέρνηση. Εκδίδεται στην Αθήνα το θεατρικό του έργο Καποδίστριας.

 

 

 

1947. Διορίζεται στην Ουνέσκο ως σύμβουλος για τη λογοτεχνία. Ο Ζορμπάς εκδίδεται στο Παρίσι σε γαλλική μετάφραση.

 

1948. Παραιτείται από τη θέση του στην Ουνέσκο για να αφιερωθεί στο δημιουργικό του έργο. ΟΙουλιανός ο Παραβάτης παρουσιάζεται στο Παρίσι από ένα θίασο νέων ηθοποιών (μεταξύ των οποίων και ο Μισέλ Πικολί).

 

Στο Διεθνές Συνέδριο Λογοτεχνίας, στο Παρίσι, μιλάει για τη νεοελληνική λογοτεχνία. Εγκαθίσταται στην Αντίμπ (στη Νότια Γαλλία), την αρχαία Αντίπολη, που είχαν ιδρύσει οι Έλληνες από την Ιωνία της Μικράς Ασίας. Γράφει την τραγωδία Σόδομα και Γόμορρα (που δημοσιεύεται τον επόμενο χρόνο στο περιοδικόΝέα Εστία), καθώς και το μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεται.

 

1949. Γράφει ένα νέο μυθιστόρημα, Οι αδερφοφάδες, καθώς και τις τραγωδίες ΚούροςΘησέας) καιΧριστόφορος ΚολόμβοςΤο Χρυσό μήλο). Αρχίζει το μυθιστόρημα Ο Καπετάν Μιχάλης (όπου προσπαθεί ν’ αναστήσει το Ηράκλειο της παιδικής του ηλικίας). Ξαναγράφει τονΚωνσταντίνο Παλαιολόγο.

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης με την Ελένη Καζαντζάκη
και την Yvette Renoux-Herbert
 

1950. Τελειώνει την πρώτη γραφή του Καπετάν Μιχάλη. Σύντομη διαμονή στις γαλλικές Άλπεις, ταξίδι στην Ισπανία. Αρχίζει τη συγγραφή του μυθιστορήματος Ο τελευταίος πειρασμός. Ο Χριστός ξανασταυρώνεται εκδίδεται στα σουηδικά στη Στοκχόλμη.

 


Ο Καζαντζάκης με την Ελένη
και τις Yvonne Metral, Lucienne Fleury
στο σπίτι του Γκρέκο στο Τολέδο
 

1951. Τελειώνει τον Τελευταίο πειρασμό. Ταξιδεύει στην Ιταλία. Η βιογραφία του Αγίου Φραγκίσκου από τον Γιοχάνες Γιόργκενσεν εκδίδεται στην Αθήνα, σε μετάφραση και με πρόλογο του Καζαντζάκη. ΟΖορμπάς εκδίδεται στα πορτογαλικά και ο Χριστός ξανασταυρώνεται στα νορβηγικά, με τίτλο Τα ελληνικά πάθη. Η Ασκητική εκδίδεται στην Αθήνα από το Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών σε γαλλική μετάφραση.

 

 


Ο Καζαντζάκης και η Ελένη στην Πίζα

 

1952. Αναπαύεται στο αυστριακό Τυρόλο. Επισκέπτεται την Ιταλία και επιστρέφει στην Αντίμπ. Υποφέροντας από σοβαρή μόλυνση στο δεξί του μάτι, νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Άμστερνταμ. Τα μυθιστορήματά του γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία σε πολλές χώρες. Ο Ζορμπάςεκδίδεται στα γερμανικά και στα αγγλικά, ο Χριστός ξανασταυρώνεται στα ολλανδικά, στα δανικά και στα φινλανδικά, ο Τελευταίος πειρασμός στα νορβηγικά και στα σουηδικά.

 

1953. Υποφέροντας πάντα από το μάτι του, νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Παρισιού. Διαπιστώνεται σοβαρή ανωμαλία της λέμφου που τον ταλαιπωρεί από χρόνια. Επιστρέφει στην Αντίμπ όπου έρχεται να τον επισκεφτεί ο καθηγητής Ι. Θ. Κακριδής. Εργάζονται μαζί για την οριστική μορφή της μετάφρασης τηςΙλιάδας του Ομήρου. Γράφει το μυθιστόρημα Ο Φτωχούλης του Θεού. Ο Καπετάν Μιχάλης εκδίδεται στην Αθήνα. Ορισμένες σελίδες αυτού του μυθιστορήματος, καθώς και ο Τελευταίος πειρασμός επισύρουν την εχθρότητα της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, που απειλεί να τον αφορίσει (δεν πραγματοποιήθηκε η απειλή). Ο Καζαντζάκης υποστηρίζεται από πολλούς εκπροσώπους της κοινής γνώμης. Μεταφράσεις του Αλέξη Ζορμπά δημοσιεύονται στη Ζυρίχη, τη Νέα Υόρκη και το Όσλο. Ο Χριστός ξανασταυρώνεταιεκδίδεται στα γερμανικά και στα αγγλικά, στο Βερολίνο και στη Νέα Υόρκη. Τα θεατρικά έργα Μέλισσακαι Κούρος (Θησέας) εκδίδονται σε έναν τόμο στο Μονακό, σε μετάφραση του Νίκου Καζαντζάκη.

 

1954. Συνεργάζεται με τον Τσέχο συνθέτη Μποχουσλάβ Μαρτινού για μια όπερα πάνω σε λιμπρέτο παρμένο από το έργο Ο Χριστός ξανασταυρώνεται. Το 1961, η Όπερα της Ζυρίχης θα παρουσιάσει την όπερα του Μαρτινού με τίτλο Τα ελληνικά πάθη. Η καθολική εκκλησία αναγράφει στον Ίνδικα τονΤελευταίο πειρασμό. Συνεργάζεται στενά με τον Ελληνοαμερικανό λόγιο Κίμωνα Φράιερ για τη μετάφραση τηςΟδύσσειας στα αγγλικά. Η αθηναϊκή εφημερίδα Ελευθερία αρχίζει να δημοσιεύει σε συνέχειες το Φτωχούλη του Θεού. Ο νεοσύστατος έκδοτικός οίκος «Δίφρος» αναλαμβάνει την έκδοση των Απάντων του Καζαντζάκη, με πρώτα εκδιδόμενα έργα το μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεταικαι τη μετάφραση της Θείας Κωμωδίας του Δάντη. Ο Χριστός ξανασταυρώνεται εκδίδεται στην Οξφόρδη και το Μπουένος Άιρες και ο Φτωχούλης στο Όσλο. Νοσηλεύεται για πρώτη φορά στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας, στην Πανεπιστημιακή Κλινική, όπου διαπιστώνεται ότι πάσχει από «καλοήθη λεμφοειδή λευχαιμία». Στο Παρίσι, ο Ζορμπάς παίρνει το βραβείο για το καλύτερο ξένο βιβλίο εκείνης της χρονιάς. Μία θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος Ο Χριστός ξανασταυρώνεται παίζεται στο Όσλο και στο Ελσίνκι. Μετοικεί με τη σύζυγό του Ελένη στο ιδιόκτητο σπίτι τους στην Αντίμπ.

 

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης με τον Kimon Friar,
την Ελένη και την Ladislas Kijno

 

1955. Ταξιδεύει στην Ιταλία και την Ελβετία (Καντεμάριο, Λουγκάνο). Αρχίζει να γράφει την πνευματική του αυτοβιογραφία, Αναφορά στον Γκρέκο. Επισκέπτεται την Αλσατία, όπου συναντά τον Άλμπερτ Σβάιτσερ, «τον Φτωχούλη του Θεού του καιρού μας». Εκδίδεται στην Αθήνα η μετάφραση της Ιλιάδαςτου Ομήρου από τους Καζαντζάκη-Κακριδή. Ο «Δίφρος» εκδίδει στην Αθήνα τον πρώτο τόμο τουΘεάτρου (τριλογία του Προμηθέα, Κούρος, Οδυσσέας και Μέλισσα), καθώς και τον Τελευταίο πειρασμό. Μεταφράσεις του Ζορμπά εκδίδονται στο Μιλάνο και στο Ζάγκρεμπ. Ο Χριστός ξανασταυρώνεταιεκδίδεται στο Παρίσι και στη Βερόνα, ο Καπετάν Μιχάλης σε: Νέα Υόρκη, Βερολίνο, Όσλο, Κοπεγχάγη, Στοκχόλμη, Ελσίνκι.

 

 


Ν. Καζαντζάκης – Α. Σβάϊτσερ

 

1956. Πηγαίνει στο Φράιμπουργκ για την ετήσια θεραπεία του. Επιστρέφει στην Αντίμπ και ξαναφεύγει για τη Βιένη, όπου του απονέμεται το Διεθνές Βραβείο Ειρήνης. Εκεί γνωρίζει τον Κολομβιανό ποιητή Χόρχε Σαλαμέα, του οποίου μεταφράζει μερικά ποιήματα και προλογίζει το αφήγημα Ο μέγας Μπουρουντούν Μπουρουντά πέθανε (μετάφραση Σ. Σκιαδαρέση, Δίφρος, Αθήνα 1957). Τελειώνει τηνΑναφορά στον Γκρέκο. Παίρνει μέρος στις Διεθνείς Συναντήσεις στη Γενεύη. Ο «Δίφρος» εκδίδει στην Αθήνα τον δεύτερο και τον τρίτο τόμο του Θεάτρου (Χριστός, Ιουλιανός, Νικηφόρος Φωκάς, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος και Καποδίστριας, Χριστόφορος Κολόμβος, Σόδομα και Γόμορρα, Βούδας), καθώς και το Ταξιδεύοντας-Ρωσία, το Ταξιδεύοντας-Ιαπωνία-Κίνα, τον Τόντα-Ράμπα και το Φτωχούλη του Θεού. Του απονέμεται στην Αθήνα το Κρατικό Βραβείο Θεάτρου. Ο Καπετάν Μιχάλης εκδίδεται σε: Παρίσι, Οξφόρδη, Λισαβώνα, Λιουμπλιάνα, Ρεϋκιαβίκ και ο Φτωχούλης του Θεού σε: Αμβούργο, Στοκχόλμη και Κοπεγχάγη. Συναντά στην Αντίμπ τη Μαρία Βοναπάρτη, επιφανή μαθήτρια του Φρόιντ, στην οποία είχε αφιερώσει τον Τελευταίο πειρασμό.

 

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης με τον Jorge Salamea

Βιένη – Διεθνές Βραβείο Ειρήνης

 


Ο Νίκος Καζαντζάκης στις
Διεθνείς Συναντήσεις της Γενεύης


Μια από τις τελευταίες φωτογραφίες
του Καζαντζάκη στην Αντίμπ

 

1957. Επεξεργάζεται τη μετάφραση της Οδύσσειας του Ομήρου. Πηγαίνει και πάλι στο Φράιμπουργκ για την ετήσια θεραπεία του. Δίνει στο Παρίσι μια μακρά συνέντευξη για το έργο του, που μεταδίδεται από τη γαλλική ραδιοφωνία. Στο φεστιβάλ Κανών προβάλλεται η κινηματογραφική ταινία του Ζιλ Ντασσέν Celui qui doit mourir (Αυτός που πρέπει να πεθάνει) βασισμένη στο μυθιστόρημα Ο Χριστός ξανασταυρώνεται, με πρωταγωνίστρια τη διάσημη ηθοποιό Μελίνα Μερκούρη. Κυκλοφορεί στην Αθήνα η δεύτερη και οριστική έκδοση τηςΟδύσσειας. Προσκεκλημένος από την Κινεζική Κυβέρνηση, αναχωρεί μέσω Μόσχας για την Κίνα. Περιήγηση στην Κίνα και συνάντηση με τον Τσου Εν-Λάι. Μετά την Κίνα, επισκέπτεται την Ιαπωνία.

 

 


Κάννες: Ο Νίκος Καζαντζάκης
με τη Μελίνα Μερκούρη


Τόκιο: Ο Νίκος Καζαντζάκης
με το Γιαπωνέζο μεταφραστή του
Πεκίνο: Ο Νίκος Καζαντζάκης
με τον Chou En Lai 

 

Στο ταξίδι του γυρισμού, αρρωσταίνει βαριά. Νοσηλεύεται για λίγο στην Κοπεγχάγη και έπειτα μεταφέρεται στο Φράιμπουργκ.


Η τελευταία φωτογραφία του Νίκου Καζαντζάκη
στην κλινική του Φράιμπουργκ

Εκεί, στην Πανεπιστημιακή Κλινική, θα φύγει από τη ζωή στις 26 Οκτωβρίου 1957, σε ηλικία 74 ετών. Η σορός του μεταφέρεται στην Αθήνα, όπου η Αρχιεπισκοπή αρνείται οποιαδήποτε θρησκευτική τελετή για τον επιφανή τεθνεώτα. Κατόπιν τούτου, η σορός μεταφέρεται στο Ηράκλειο, τη γενέτειρά του, όπου εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα, στη μητρόπολη του Αγίου Μηνά. Στις 6 Νοεμβρίου 1957, κηδεύεται στο Ηράκλειο δημοσία δαπάνη, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Κρήτης Ευγενίου και παρουσία των πολιτικών αρχών και του Έλληνα Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων (Αχιλλέας Γεροκωστόπουλος). Ενταφιάζεται στο οχυρό Μαρτινέγκο, ψηλά πάνω στα ενετικά τείχη, ύστερα από ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Ηρακλείου. Ο τάφος του, σύμφωνα με την επιθυμία του, φέρει την ακόλουθη επιγραφή:

 

 

 

Οι φωτογραφίες προέρχονται από τις συλλογές: Ελένης Καζαντζάκη, Γιώργου Ανεμογιάννη, Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη και ιδιωτών/Η Βιογραφία από την ΔΕΦΝΚ

Εργογραφία

(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Πεζογραφία
• Κάρμα Νιρβανή, Όφις και Κρίνο. Αθήνα, 1906.
• Τόντα Ράμπα. Αθήνα, Δίφρος, 1956. (μετάφραση από τα γαλλικά Γιάννη Μαγκλή)
• Le jardin des Rochers. 1939. (και σε μετάφραση Παντελή Πρεβελάκη με τίτλο Ο Βραχόκηπος. Αθήνα, Εστία, 1960.
• Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά. Αθήνα, Δημητράκος, 1946.
• Ο Χριστός ξανασταυρώνεται. Αθήνα, Δίφρος, 1954.
• Οι Αδερφοφάδες. Αθήνα, 1963.
• Ο Καπετάν Μιχάλης. Αθήνα, Μαυρίδης, 1953.
• Ο τελευταίος πειρασμός. Αθήνα, Δίφρος, 1955.
• Ο Φτωχούλης του θεού. Αθήνα, Δίφρος, 1957.
• Αναφορά στο Γκρέκο. Αθήνα, χ.ε., 1961.

ΙΙ.Δοκίμια
• Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη Φιλοσοφία του Δικαίου και της Πολιτείας. Ηράκλειο, Στ.Μ.Αλεξίου, 1909.
• H.Bergson . Αθήνα, τυπ.Μαίσνερ και Καργαδούρη, 1912.
• Salvatores Dei· Ασκητική. Αθήνα, 1927.
• Ιστορία της Ρώσικης λογοτεχνίαςΑ΄. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 1930.
• Ιστορία της Ρώσικης λογοτεχνίαςΒ΄. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 1930.
• Συμπόσιο. Αθήνα, Ελένη Καζαντζάκη, 1971.

ΙΙΙ.Θέατρο
• Πέτρος Ψειλορείτης, Ο Πρωτομάστορας. Αθήνα, έκδοση των Παναθηναίων, 1910.
• Νικηφόρος Φωκάς. Αθήνα, Στοχαστής,1927.
• Χριστός. Αθήνα, Στοχαστής, 1928.
• Οδυσσέας. Αθήνα, Στοχαστής, 1928.
• Νικηφόρος Φωκάς. Αθήνα, Πυρσός, 1939.
• Μέλισσα. Αθήνα, 1939. (ανατύπωση από τη Νέα Εστία)
• Ιουλιανός. Αθήνα, Ο Πιγκουίνος, 1945.
• Ο Καποδίστριας. Αθήνα, Νικ.Αλικιώτης, 1946.
• Σόδομα και Γόμορα. Αθήνα, 1949. (ανάτυπο από τη Νέα Εστιά)

ΙV. Ταξιδιωτική λογοτεχνία
• Τι είδα στη ΡουσίαΑ΄. Αθήνα, Στοχαστής, 1928.
• Τι είδα στη ΡουσίαΒ΄ – Γ΄. Αθήνα, Στοχαστής, 1928.
• ΤαξιδεύονταςΑ΄ · Ισπανία. Αθήνα, Πυρσός, 1956.
• ΤαξιδεύονταςΒ΄ · Ιαπωνία – Κίνα. Αθήνα, Πυρσός, 1938.
• ΤαξιδεύονταςΓ΄ · Αγγλία. Αθήνα, Πυρσός, 1941.
• Ταξιδεύοντας· Ισπανία, Ιταλία, Αίγυπτος, Σινά. Αλεξάνδρεια, εκδ. βιβλιοπωλείου Σεράπειον, 1927.
• Ταξιδεύοντας· Ιταλία, Αίγυπτος, Σινά, Ιερουσαλήμ, Κύπρος. Αθήνα, O Μοριάς, 1961.

V. Ποίηση
• Οδύσσεια. Αθήνα, Πυρσός, 1938.
• Τερτσίνες. Αθήνα, 1960.

VΙ. Αλληλογραφία
• Επιστολές προς τη Γαλάτεια. Αθήνα, Δίφρος, 1958.
• Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη. Αθήνα, Ελένη Καζαντζάκη, 1984.
• Ανέκδοτες επιστολές Καζαντζάκη · Από τα νεανικά έως τα ώριμά του χρόνια (1902-1956)· Με πρόλογο και σχόλια του Μηνά Δημάκη. Αθήνα, έκδοση του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη, 1979.
• Το χρονικό μιας δημιουργίας · Ανέκδοτη αλληλογραφία Καζαντζάκη – Μαρτινού · Επιμέλεια Γιώργος Ανεμογιάννης. Βάρβαροι Κρήτης, έκδοση μουσείου Νίκου Καζαντζάκη, 1986.

VΙΙ. Παιδική λογοτεχνία
• Μέγας Αλέξανδρος. Αθήνα, Ελένη Καζαντζάκη, 1979.
• Στα παλάτια της Κνωσσού. Αθήνα, Ελένη Καζαντζάκη, 1981.

VIIΙ. Μεταφράσεις
• William James , Η θεωρία της Συγκινήσεως. Αθήνα, Φέξης, 1911.
• Φρειδερίκου Νίτσε, Η γέννησις της τραγωδίας. Αθήνα, Φέξης, 1912.
• Φρειδερίκου Νίτσε, Τάδε έφη Ζαρατούστρας. Αθήνα, Φέξης, 1913.
• T.P. Eckermann, Συνομιλίαι Έκκερμανν με τον Γκαίτε. Αθήνα, Φέξης, 1913.
• C.A. Laisant, Η Αγωγή επί τη βάσει της επιστήμης. Αθήνα, Φέξης, 1913.
• Μ.Μαίτερλιγκ, Ο θησαυρός των ταπεινών. Αθήνα, Φέξης, 1913.
• Ch. Darwin, Περί της γενέσεως των ειδών. Αθήνα, Φέξης, 1915.
• Louis Bόchner , Δύναμις και Ύλη. Αθήνα, Φέξης, 1915
• H. Bergson, Το γέλιο. Αθήνα, Φέξης, 1915.
• Ο Ηγεμόνας του Νικολό Μακιαβέλλι. Αθήνα, Γαλαξίας, 1961.
• Johanes Joergensen, Ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης. Αθήνα, 1951.
• Πλάτων, Αλκιβιάδης δεύτερος. Αθήνα, Φέξης, 1912.
• Πλάτων, Ίων, Μίνως, Δημόδοκος, Σίσυφος, Κλειτοφών. Αθήνα, Φέξης, χ.χ.
• Όμηρος, Ιλιάδα. Αθήνα, 1955 (μετάφραση Ν.Καζαντζάκη – Ι.Θ.Κακριδή).
• Όμηρος, Οδύσσεια. Αθήνα, 1965 (μετάφραση Ν.Καζαντζάκη – Ι.Θ.Κακριδή).
• Δάντης, Η θεία Κωμωδία. Αθήνα, Κύκλος, 1934.

ΙΧ. Διασκευές
• Ιούλίος Βερν, Οι πειραταί του Αιγαίου. Αθήνα,Δημητράκος, 1931.
• Ιούλιος Βερν, Περιπέτειες Κινέζου στην Κίνα. Αθήνα, Δημητράκος, 1931.
• Ιούλιος Βερν, Η χώρα των αδαμάντων. Αθήνα, Δημητράκος, 1931.
• Ιούλιος Βερν, Ο γύρος του κόσμου εις 80 μέρες. Αθήνα, Δημητράκος, 1931.
• Ιούλιος Βερν, Η πλωτή πολιτεία. Αθήνα, Δημητράκος, 1942.
• Ιούλιος Βερν, Από τον Καύκασο στο Πεκίνο. Αθήνα, Δημητράκος, 1942.
• Ιούλιος Βερν, Μιχαήλ Στρογκώφ. Αθήνα, Δημητράκος, 1942.
• Ιούλιος Βερν, Ροβήρος ο κατακτητής. Αθήνα, Δημητράκος, 1943.
• Μπούλβερ – Λύττων, Οι τελευταίες ημέρες της Πομπηίας. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 1933.
• Μαίην Ρυντ, Οι νέοι Ροβινσώνες. Αθήνα, Νίκας και Σία, χ.χ.
• Μπήτσερ Στόου, Το καλύβι του Μπαρμπα Θωμά. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 193;
• Μπόνσελς, Μάγια η Μέλισσα. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 1931.
• Ντίκενς, Όλιβερ Τουίστ. Αθήνα, Ελευθερουδάκης [1933].
• Ντωντέ, Το μικρούλικο. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 193;
• Σουίφτ, Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 193;
• Γκοπάλ – Μουκέρι, Ο ελέφας Καρί. Αθήνα, Ελευθερουδάκης, [1931].

Χ. Συγκεντρωτικές εκδόσεις
• Θέατρο· Τραγωδίες με βυζαντινά θέματα. Αθήνα, Δίφρος, 1956.
• Θέατρο· Τραγωδίες με διάφορα θέματα. Αθήνα, Δίφρος, 1956.
• Ανέκδοτες επιστολές· Ο Νίκος Καζαντζάκης γράφει… Επιμέλεια – Εισαγωγή – Σχόλια Θανάσης Παπαθανασόπουλος. Βάρβαροι Ηρακλείου, έκδοση ιδρύματος Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, χ.χ.

Ντοκιμαντέρ για τον Νίκο Καζαντζάκη:

  • Διαβάστε την Ασκητική του Νίκου Καζαντζάκη εδώ:ASKHTIKH

Για τον αρθρογράφο

.made by gleo